Wersje językowe
Artykuły
Koń jaki jest...

Wiele lat temu założyłem i byłem opiekunem dwóch młodzieżowych kół filatelistycznych, które prowadziłem w ramach Polskiego Związku Filatelistów. Jedno, Szkolne Koło Filatelistyczne działało przy szkole podstawowej, ale ówczesny stosunek kierownictwa szkoły do działalności pozaszkolnej nie sprzyjał poprawnemu prowadzeniu tej działalności wśród dzieci i koło musiało zostać rozwiązane...

„Połamany” stempel pokładowy z M/S „Piłsudski” finał 0
„Połamany” stempel pokładowy z M/S „Piłsudski” finał

    

 

 

Stefan Jakucewicz

„Połamany” stempel pokładowy z M/S „Piłsudski” finał

 

Pierwsza informacja o nieznanym tzw. „połamanym” datowniku pokładowym z M/S „Piłsudski” została zamieszczona przez autora niniejszego artykułu w „Filateliście” nr 16 z 1985 roku na stronicach 381-382. Informacja ta była spowodowana zobaczeniem rok wcześniej na wystawie filatelistycznej w eksponacie nieżyjącego już dzisiaj Antoniego Ratajczaka ze Szczecina „połamanego stempla” z M/S Piłsudski. Z nieżyjącym już niestety Antonim, byłem zaprzyjaźniony filatelistycznie, w zawiązku z tym poprosiłem Go o wypożyczenie do zbadania waloru (koperty) z połamanym stemplem. 

Przesyłka jest tzw. „machą filatelistyczną” (przesyłką specjalnie wyprodukowaną dla zbieraczy), na której znajdują się cztery połamane datowniki i jeden cały z pokładu M/S Piłsudski z datą 31. VIII. 1935 r.
Po dokładnym zbadaniu waloru Antoniego Ratajczaka stwierdziłem co następuje:
- przestawiona do badań koperta była barwy niebiesko-szarej[1],
- na jej powierzchni były postawione cztery połamane datowniki i jeden cały z pokładu M/S „Piłsudski”, z datą 31. VIII 1935, bez obowiązkowego stempla dodatkowego „podróż inauguracyjna”,
- stempel cały był uzupełniony (dorysowany) czarnym flamastrem z błędem, zamiast Agencja Poczt-Tel. w uzupełnionym stemplem (przez dorysowanie) jest Agencja Poczt-Telef.,
- przesyłka była opłacona trzema znaczkami po 15 gr z serii widokowej z M/S Piłsudskiego i jednym znaczkiem 5 gr z widokiem Pieskowej Skały – w sumie 50 gr, co czyni niedopłatę w wysokości 5 gr,
- stempel cały (tj. dorysowany) posłużył do skasowania znaczka o nominale 5 gr,
- adres na kopercie został dopisany tym samym flamastrem, który posłużył do dorysowania (uzupełnienia) połamanego stempla pokładowego,
- brak na przesyłce prostokątnego stempla „ Podróż inauguracyjna. Stempel ten był obowiązującym dodatkiem podczas podróży inauguracyjnej.

Połamany stempel M/S Piłsudskiego, spotykany jest z pierwszego okresu podróży inauguracyjnej tj. do 12 IX 1935 roku. Od 14 IX 1935 roku czyli na dzień przed podróżą do Nowego Jorku nastąpiła wymiana uszkodzonego (połamanego) stempla na drugi zapasowy, który stosowany był do kasowania filatelistycznej korespondencji w Sekcji Filatelistycznej na poczcie Warszawa 1, ponieważ istniały dwa komplety stempli: datownik M/S Piłsudski i „podróż inauguracyjna…”. Jeden komplet na pokładzie statku M/S Piłsudski i drugi w Sekcji Filatelistycznej Warszawa 1 do stemplowania okolicznościowej korespondencji filatelistycznej przygotowanej z okazji podróży inauguracyjnej. Przesyłki te nie były dostarczone na pokład M/S Piłsudskiego, ale pozostawały w urzędzie Warszawa 1 i tam zostały ostemplowane, a następnie odesłane do adresatów. Do tego celu wydano kartkę okolicznościową. Taki tryb postępowania przyjęła poczta licząc się z masowym zainteresowaniem tymi dwoma stemplami tj. datownikiem pokładowym z M/S Piłsudski i stemplem dodatkowym „Podróż Inauguracyjna..”. Poczta miała już doświadczenia z masowym przesyłaniem kartek z życzeniami zdrowia do Marszałka Piłsudskiego przebywającego na leczeniu na Maderze. Przesyłki te nie opuściły Polski – zostały zatrzymane w Warszawie.

Przygotowane okolicznościowe kartki zostały ostemplowane w Sekcji Filatelistycznej w UPT Warszawa 1 datownikiem pokładowym M/S Piłsudski tylko z datą 27.VIII. 1935 plus prostokątny stempel „PODRÓŻ INAUGURACYJNA / M/S PIŁSUDSKI / MAIDEN VOYAGUE. Stemple dodatkowe „Podróż Inauguracyjna…” były tożsame (kliszki chemigraficzne wykonane z tego samego negatywu). Dwa datowniki pokładowe z M/S Piłsudski nie były identyczne – miały zasadnicze różnice w wymiarach kalendarza.

Datownik znajdujący się na pokładzie M/S Piłsudski w trakcie jego eksploatowania uległ uszkodzeniu (połamał się). Zniszczenie się datownika pokładowego M/S Piłsudski powoduje pytanie do kiedy używany stempel był cały i od kiedy połamany. Wiadomo było, że 27 VIII 1935 roku stempel był cały później został uszkodzony i w takiej formie był stosowany do 12. IX. 1935 roku (powrót do Gdyni). W dniu 14. IX. 1935 został wymieniony na stempel używany w Sekcji Filatelistycznej Warszawa 1. Był on stosowany do 12. XI. 1939 roku tj. do przekazania statku w czarter brytyjskiemu Ministry of Shipping, użytkowany jako transportowiec wojska pod nazwą HMTS Pilsudski.

Połamany datownik M/S Piłsudskiego z wycieczki inauguracyjnej jest dość popularny w przeciwieństwie do datownika nieuszkodzonego, Tego ostatniego poszukiwano przez kilkanaście lat. W poszukiwaniach brał udział Stefan Danielski z Kanady, nieżyjący już Stanisław Głowiński oraz autor niniejszego artykułu. Historia poszukiwań została szczegółowo opisana w artykule pt. „Połamany” stempel pokładowy z M/S „Piłsudski” autorstwa Stefana Jakucewicza w Historyczno-Badawczym Biuletynie Filatelistycznym nr 3/4 z 1995 roku s.130 – 132. Zaewidencjonowano wtedy tylko jedną przesyłkę z całym stemplem (nota bene w zbiorze nieżyjącego już Stanisława Głowińskiego) z datą 28. VIII. 1935 r. Dysponując tylko jedną przesyłką nie można było ustalić precyzyjnie daty uszkodzenia kasownika. Udało się zewidencjonować daty stosowania uszkodzonego stempla. Dysponowano 12 oryginalnymi widokówkami przesłanymi z pokładu M/S Piłsudski. Na ich podstawie odtworzono nieznaną wtedy trasę rejsu Wycieczki inauguracyjnej „Z Adriatyku na Bałtyk”: Triest 27.08 – Wenecja 27.08 – Palermo 29.08 – Algier 31.08 – Malaga 3.09 – Lizbona 7.09 – Antwerpia 9.09 – Gdynia 12.09.

Do czasu napisania artykułu w HBBFie (1995 r.) znany był tylko jeden kompletny niepołamany stempel datownik z M/S Piłsudski z datą z datą 28. VIII 1935 r. Był on w eksponacie wystawianym Stanisława Głowińskiego eksponowanym na Światowej Wystawie Filatelistycznej „Philexfrance`82. Eksponat nosił tytuł „Z atlantyckich Szlaków” i otrzymał medal srebrny. Po artykułach zamieszczonych w roku 1995 w Filateliście i HBBFie oraz wcześniejszym komunikacie wygłoszonym w ramach akademii PAF zbieracze tematyki morskiej rozpoczęli poszukiwania opisanego powyżej datownika z M/S Piłsudski.

W 2008 roku zwrócił się do mnie znany filatelista z Wybrzeża Mirosław Skibniewski z prośbą o ekspertyzę (atest) dwóch całości z widokiem M/S Piłsudskiego pisanych po niemiecku przez tę sama osobę i adresowanych do Krakowa i Katowic zaopatrzonych w cały stempel z M/S Piłsudskiego z datą 29.08. 1935 rok. Całości były prawdziwe, w związku z powyższym dysponowaliśmy trzema całościami z niepołamanym stemplem datownikiem z pokładu M/S Piłsudski. W dalszym ciągu nie było wiadomo kiedy nastąpiło uszkodzenie. Wiadomo było, że do 29. VIII. 1935 roku stempel był cały. W międzyczasie zaczęły się pojawiać grzecznościowe stemple połamane z datą 29. VIII. 1935 r. I znów nie zastąpionym okazał się Mirosław Skibniewski, który w 2010 roku przestawił całość (widokówkę) z M/S Piłsudskim pisaną i nadaną w Palermo w 29. VIII. 1935 roku z połamanym stemplem, mając to na uwadze należy stwierdzić, że stempel został uszkodzony 29. VIII. 1935 roku, kiedy nie wiadomo, gdyż z tej daty dysponujemy także dwoma oryginalnymi całościami z całym nieuszkodzonym stemplem. Reasumując dysponujemy dziś trzema zdjęciami całościami z całym stemplem z M/S Piłsudski i mamy zarejestrowane ponad 100 przesyłek (głównie z zagranicy) z połamanym stemplem z czego 80% to przesyłki filatelistyczne mogące być w części nadużyciem stempla połamanego rzekomo zdanego w Gdyni 14. IX. 1935 roku w zamian za stempel z Sekcji Filatelistycznej. Wymieniono tylko stempel datownik pokładowy, stempel „Podróż inauguracyjna…” pozostał stary. Jest on tożsamy ze stemplem warszawskim.

Stempel pokładowy (datownik) M/S Piłsudski stosowany był tylko w dniach 27-29. VIII. 1935 roku, później został uszkodzony i jako taki był w użyciu do 12.IX. 1935 roku, tj. do czasu zawinięcia M/S Piłsudskiego do Gdyni.

Od czasu do czasu docierają informacje z zagranicy o nowych przesyłkach z całym stemplem, ale jakoś nikt dotychczas nie przysłał ani skanu, ani też fotografii przesyłki. Moim zdaniem należy sądzić, że są to tylko pobożne życzenia.

Podczas pobytu w Gdyni w dnach 12-15. IX. 1935 r. – od dnia 14. IX. stosowano wymieniony cały warszawski stempel za połamany pokładowy połamany. Zgodnie z przepisami przesyłki powinny byś opłacane wg taryfy krajowej, dopiero 15. IX. 1935 roku, po wyjściu w morze M/S Piłsudski zaczęła obowiązywać taryfa zagraniczna.
Na ilustracji 15 produkt (specjalna koperta okolicznościowa) Sekcji Filatelistycznej w UPT Warszawa 1, ale ostemplowany już na pokładzie M/S Piłsudskiego datą 15. IX. 1935 rok. Była rozprowadzana wśród filatelistów, którzy ją zamówili. Oryginalna była „blanco” tj. bez adresu, który był nagminnie dopisywany. Wszędzie ta sama taryfa zagraniczna opłacona tymi samymi znaczkami.
Po ilości i jakości przesyłek filatelistycznych z połamanym stemplem i nadużywaną datą 31. VIII. 1935 można przypuszczać, że stempel ten po zakończeniu wycieczki znalazł się w prywatnych rękach.

Przypisy:
[1] Wyglądem i wymiarami przypomina koperty gorszej jakości stosowane do masowej korespondencji w powojennej (aż do 2000 roku) Polsce.

 

 

  

Komentarze do wpisu (0)

do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper Premium